İçeriğe geçmek için "Enter"a basın

6 Soruda Yatırım Fonlarını Tanıyın!

Herkes tasarruflarını en çok getiri sağlayacak bir yatırım aracında değerlendirmek ister. Elinizdeki birikimi yatırıma dönüştürebileceğiniz birçok seçenek vardır: Hisse senetleri, tahviller bonolar, vadeli piyasalar, döviz, mevduat ve daha birçokları… Peki, biz bunların hangi birini öğreneceğiz? Diyelim ki biz gerçekten de piyasalar konusunda yeterli bilgiye sahibiz ve kendi yatırımlarımızı kendi bilgi ve tecrübemizle yönetebileceğimizi düşünüyoruz. Peki, piyasaları an be an takip edebilecek kadar zamanımız ya da imkanımız var mı?

İşte yatırım fonları tam da bu ihtiyaçları karşılamaya yönelik türetilmiş yatırım araçlarıdır. Şimdi gelin yatırım fonları dünyasına daha yakından bakalım.

1. Yatırım Fonu Nedir?

Diyelim ki 1000 kişi bir araya geldik ve her birimiz 1000 liralık bir tasarrufa, toplamdaysa 1000.000 liraya sahibiz. Fakat bazılarımızın piyasayı an be an takip edecek vakti yok, bazılarımızın da bu konulardaki bilgisi yeterli değil. Öyleyse bu her birimizin 1000 lira yatırarak oluşturduğumuz bu 1000.000 liralık toplam parayı (yani fonu) bizim adımıza yönetecek yetkin bir profesyonel buluyoruz ve ona belirli bir ücret karşılığında bu fonu yönetmesini söylüyoruz. Bu arada yatırdığımız 1000 lira karşılığında, fonun mal varlığına ortaklığımızı temsilen de her birimizin elinde fon katılma payları bulunuyor ve diyelim ki fonun toplam 1000.000 liralık varlığına karşılık da her birinin değeri 1 lira olan 1000.000 adet katılma payı bulunuyor. Öyleyse artık 1.000 liralık payımız karşılığında her biri 1 lira değerinde olan 1000 adet katılma payına sahibiz.

Yönetilen fonun değeri her gün hesaplanıyor ve söz gelimi bir sene sonra 1000.000 liralık portföyün değeri 1300.000 liraya çıkıyor ve bunun da örneğin toplam 26000 lirası fon yönetim ücreti olarak alınıyor. Bu durumda kesintisi sonra her birimizin yatırdığı 1000 lira bir sene sonra 1274 liraya çıkmış oluyor. Fakat fonlarda, fon getirisinden %10’luk bir stopaj uygulanıyor, onu da çıkarırsak net kazancımız 1000 lira üzerinden 274 lira değil 247 lira olacak. İşte yatırım fonlarının çalışma mantığı tam olarak böyle. Şimdi son olarak da yatırım fonlarının teorik tanımını yapalım.

Yatırım fonları; profesyonel yöneticiler tarafından riskin dağıtılması ilkesi ve inançlı mülkiyet esaslarına göre yönetilen mal varlıklarıdır. Mal varlığı olduğuna göre yatırım fonu satın aldığımızda, hisse senedi satın aldığımızda olduğu gibi yönetime katılma hakkı gibi ortaklık haklarına özgü haklarımız olmuyor.

2. İnançlı Mülkiyet ve Riskin Dağıtılması İlkesi Ne Demektir?

Yatırım fonlarını, fon kurucusu inançlı malik sıfatıyla yönetir ya da yönettirir. İnançlı malikler fonu yönetirken, fona para yatıran kimselerin çıkarlarına ve fon iç tüzüğüne uygun bir şekilde yönetmekle sorumludurlar. Diğer yandan, inançlı malikler, belirli bir çerçevede kalmak koşuluyla özgürce karar alabilirler. Örneğin X hisse senedi yerine Y hisse senedine yatırım yapabilirler. Bununla birlikte yatırım fonları Sermaye Piyasası Kanunu uyarınca korunma altındadır: Üçüncü kişilere devredilemez, haczedilemez ve fonun amaçları dışında başka bir amaca yönelik olarak kullanılamaz.

Yatırım fonları bir portföy yönetim faaliyetidir. Riskin dağıtılması ilkesi ise fon mal varlığının tek bir yatırım aracına yönledirilmemesini ifade eder. Diğer bir deyişle fon portföylerinde yumurtalar aynı sepete konmaz ve çeşitlendirme yapılmak suretiyle risk dağıtılır.

3. Fon Türleri Nelerdir?

Eskiden fon deyince A tipi B tipi diye ikiye ayırırdık, fakat artık sınıflandırma değişti ve 10 farklı fon türü tanımlanmış bulunuyor. Bu fonların içeriği ne derseniz, aslında bunların çoğu ismiyle müsemma fonlar, yani adı neyse içeriği de o diyebiliriz. Genelde fon portföyünün %80’ini adını taşıdığı finansal araca plase ediyorlar. Tek tek inceleyecek olursak, fonlar şöyle kategorileniyor.

  • Borçlanma Araçları Şemsiye Fonu: Toplam fon varlığının en az %80’i, devamlı olacak şekilde, yerli ya da yabancı kamu veya özel sektör borçlanma araçlarına (Tahvil, Eurobond, Bono vb.) yatırılan fonları kapsar.
  • Hisse Senedi Şemsiye Fonu: Toplam fon varlığının en az %80’i, devamlı olacak şekilde hisse senetlerine yatırılan fonları kapsar.
  • Kıymetli Madenler Şemsiye Fonu: Toplam fon varlığının minimum %80’i, devamlı olacak şekilde, kıymetli madenler borsasında işlem görmekte olan veya kıymetli madenlere dayalı olan sermaye piyasası araçlarına yatırılan fonları kapsar.
  • Fon Sepeti Şemsiye Fonu: Toplam fon değerinin minimum %80’i, devamlı olacak şekilde, borsa yatırım fonları ve çeşitli diğer fonlardan oluşan fonları kapsar.
  • Para Piyasası Şemsiye Fonu: Toplam fon varlığı, vadesine maksimum 184 gün kalmış olan para ve sermaye piyasası araçlarından oluşan, ve portföyünün günlük hesaplanan ağırlıklı ortalama vadesi maksimum 45 gün olan fonları kapsar.
  • Katılım Şemsiye Fonu: Portföyünün tümü SPK’nın uygun bulduğu faize dayalı olmayan para ve sermaye piyasası araçlarından meydana gelen (ortaklık payları, kira sertifikası vb.) fonları kapsar.
  • Değişken Şemsiye Fonu: Yukarıdaki fon çeşitlerinde belirtilen sınırlamalar dışında kalan fonlardır.
  • Serbest Şemsiye Fonu: Katılma payları sadece nitelikli yatırımcılara satılmak üzere kurulmuş olan fonlar.
  • Garantili Şemsiye Fon: Uygun bir yatırım stratejisine ve garantör tarafından verilen garantiye dayanılarak taahhüt edilen fonları kapsar.
  • Korunma Amaçlı Şemsiye Fon: Uygun bir yatırım stratejisine dayanılarak en iyi gayret esası çerçevesinde amaçlanan fonları kapsar.

4. Yatırım Fonu Riskli Midir?

Riskten ne anlıyoruz? Örneğin yastık altına koyduğumuz 100 lira 1 sene sonra tekrar 100 lira olarak oradan çıkıyor ve nominal anlamda değer kaybetmiyor. Oysa enflasyon yastık altındaki paranın dahi reel değerinde azalmaya yol açıyor. Diğer yandan fırsat maliyetini de düşünürsek, sahip olduğumu para açısından her zaman belirli oranlarda riskle karşı karşıyayız.

Yatırım fonları da her yatırım aracı gibi elbette risklidir, fakat risk yönetimini de aktif olarak yaparlar. Diğer bir ifadeyle en az riskle optimum getiri sağlayacak bir portföy oluşturma gayreti içerisindedirler.

Ayrıca yatırım fonları için standart bir riskten de söz edemeyiz, çünkü fonlar yukarıda da belirtiğimiz gibi çeşit çeşittir. Bazısı içeriğindeki yatırım kompozisyonu sebebiyle daha riskli bazısı daha düşük risklidir. Bir yatırım fonu kaybettirirken diğeri kazandırabilir.

Diğer yandan, örneğin hisse senedi şemsiye fonların, Borsada yükseliş olduğu dönemlerde doğal olarak daha iyi bir performans göstermesi beklenir ya da aynı şekilde altında bir yükseliş olduysa kıymetli madenler fonlarına bu yükselişin yansıyacağı görülecektir.

Peki Borsada düşüş yaşandığı halde getiri sağlayan hisse senedi şemsiye fon olabilir mi? Eğer başarılı bir fon yönetimi varsa neden olmasın?

5. Borsa Yatırım Fonu Nedir? Yatırım Fonlarından Farkı Nedir?

Yatırım fonlarıyla borsa yatırım fonları arasında temelde iki farktan söz edilebiliriz. Birincisi borsa yatırım fonları, doğrudan bir endeksin (Bist 30, Bist Banka, Dow Jones ve benzeri) getirisini bire bir ya da çok yüksek korelasyonla yatırımcıya yansıtmayı amaçlar ve portföy yapısını da buna göre şekillendirir. Portföy yöneticisinin hareket alanı bu anlamda daha dardır. Kaldı ki borsa yatırım fonu satın alan yatırımcının düşüncesi de, zaten doğrudan endeksteki yükselişe ortak olmaktır. Bu yönden bakıldığında, borsa yatırım fonu almak, fonun gösterge kabul ettiği endeksi satın almaya benzetilebilir.

Esasında yatırımcı belirli bir ağırlıklandırma yoluyla kendisi de borsayla korele bir portföy oluşturabilir ama bunun maliyeti ve zahmeti doğrudan borsa yatırım fonu almaya göre daha fazla olacaktır. Yatırım fonlarında ise türüne göre yine bir ağırlıklandırma olmakla birlikte, portföy yöneticisi tercihleri konusunda daha serbesttir ve bu yönüyle endeks düşerken de başarılı bir performans ortaya koyabilir.

İkinci farklılık ise borsa yatırım fonlarının katılma payları doğrudan hisse senedi gibi pay piyasasında alınıp satılır ve likiditesi yüksektir. Diğer yandan 2015 yılından sonra yatırım fonlarını alıp-satmak da yapılan sistem değişikliği sayesinde son derece kolay hale gelmiştir ve tüm fonlar hisse senedi gibi çalışılan aracı kurum fark etmeksizin her yatırım kuruluşu üzerinden alınıp satılabilmektedir.

6. Menkul Kıymet Yatırım Ortaklığı Nedir? Yatırım Fonlarından Farkı Nedir?

Menkul kıymet yatırım ortaklıkları da amaç itibariyle yatırım fonuna benzer, çünkü menkul kıymet yatırım ortakları da menkul kıymet portföyü oluşturup, bu portföyle getiri sağlamayı amaçlayan kolektif yatırım kuruluşlarıdır; fakat hukuki yapı olarak ise birbirinden farklıdır. Yatırım ortaklıkları tüzel kişiliği haiz bir şirkettir; borçları vardır, öz sermayeleri vardır.

Yatırım ortaklığı payları, hisse senedi gibi pay piyasasından alınır ve satılır ve şirket ortaklığında olduğu gibi yatırım ortaklığı payı alındığında da tüm ortaklık haklarına sahip olunur. Aynı zamanda, yatırım fonu fiyatları, fon toplam net değeri, tedavülde olan pay sayısına bölünmek suretiyle hesaplanırken, yatırım ortaklıkları bir şirket olduğu ve payları borsada alınıp satıldığı için, bu payların fiyatı da, piyasa katılımcılarının arz ve talepleri neticesinde serbestçe belirlenir.

Yorumlar kapatıldı.

Mission News Theme by Compete Themes.