İçeriğe geçmek için "Enter"a basın

Bedelsiz Sermaye Artırımı Nedir?

Merhaba Değerli Dostlar;

Önce sorumuzu biraz daha belirgin hale getirelim ve sonrasında da yazımıza en tepeden giriş yapalım.

  • Bedelsiz sermaye arttırımı nedir ve hisse fiyatını nasıl etkiler?

Soruları sırasıyla cevaplamadan önce, genel bir kaideyi hatırlatmakta yarar görüyorum: Bir şirket hissesinin gerçekçi sebeplerle kalıcı bir şekilde yükselmesini sağlayan temel belirleyici, söz konusu şirketin kazancındaki artış ya da nakit yaratabilme kabiliyetidir.

Yazıma neden bu husususun altını çizerek başlamayı tercih ettim?.. Çünkü bir şirketle ilgili herhangi bir gelişmenin hisse fiyatlarına yansımasını gerçekçi bir şekilde ele almak istiyorsak, bu temel kaidenin her zaman ana kriterimiz olması gerektiğini düşünüyorum.

Bedelsiz Sermaye Artırımı

Bir şirketin kendi iç kaynaklarını kullanması yoluyla yaptığı sermaye artışına bedelsiz sermaye artırımı deniliyor.

Bilindiği gibi bilanço, bir şirketin belirli bir tarihteki durumunu resmeden bir mali tablodur ve bilançoya bakıldığında söz konusu tarih itibariyle bir şirketin nelere sahip olduğunu (varlıklar-aktifler) ve sahip olduğu her ne varsa bunları hangi yollarla finanse ettiğini (kaynaklar-pasifler) görebiliriz.

Bilançoda varlıklar, her zaman mutlaka kaynaklara eşittir ve bu eşitliğin bozulması mümkün değildir. Bilançonun içinde barındırdığı eşitlik kuralı, aslında hayatın işleyiş mantığıyla bire bir uyumludur ve bu eşitlik yapay değil doğal bir eşitliktir. Bu eşitliğin altında yatan mantık oldukça basittir: 100 liralık varlığımız varsa, bunun mutlaka 100 liralık kaynağı olması gerekir; diğer taraftan 100 liralık kaynağımız varsa, bu durumda da, doğal olarak 100 liralık varlığa sahibizdir. Varlık dediğimiz şey, bizim belirli bir tarihte sahip olduğumuz her şeydir; kasadaki paramızdan tutun da, masamızdaki hesap makinesinden sahip olduğumuz gayrimenkullere kadar tüm servetimiz, yani birikmiş tüm değerlerimizdir.

Bilançonun kaynak tarafı temel olarak iki bileşenden oluşur: Yükümlülükler (Borçlar) ve Özkaynaklar. Borçlar da kendi içinde uzun ve kısa vadeli olmak üzere iki kategoride değerlendirilir ki, bu şimdilik bizim konumuz kapsamında değil.

Bin TL

Yukarıda örnek olarak aldığım tabloda, bir şirket bilançosunun sağ tarafını ifade eden pasiflerini görüyoruz. Buna göre şirketin toplam kaynağı 286.556.000’dir ve bu bize aynı zamanda şirketin aktif büyüklüğünü de gösterir. Toplam kaynağın 102.330.000’i ise Özkaynak kalemi oluşturuyor. Özkaynak’ın alt kalemlerinden bir olan ödenmiş sermaye kalemi ise 78.520.000 lira… Şirketin her bir hisse senedinin 1 TL nominal değerli olduğunu varsayarsak, buradan şirketin 78.500.000 adet hisse senedi olduğu sonucuna varabiliriz.

Şimdi örneğimizdeki bu şirketin bedelsiz sermaye arttırımı yapacağını düşünelim ve bu bedelsiz sermaye artırımında iç kaynak olarak da dağıtılmamış 24.150.000’lik kârın 7.852.000’lik kısmı kullanılacak olsun. Bunun anlamı yapılacak bedelli sermaye artırımının %10’luk bir artırım olacağıdır.

Yapılan sermaye artırımı sonucunda şirketin ödenmiş sermayesi %10 oranında artacak ve 78.520.000+7.852.000=86.372.000’e yükselecektir. Diğer taraftan dağıtılmamış kârlar da aynı miktarda azalacak ve 24.150.000-7.852.000=16.298.000’e düşecek. Fakat sonuçta Özkaynaklar’da ne bir artış ne bir azalış olacak.

“Peki, bu durumda şirket açısından değişen nedir?” diye sorulacak olursa, bunun cevabı da: Değişen tek şey şirketin toplam hisse adetidir, olacaktır. Artan hisse adeti, doğal olarak her bir hisse senedinin piyasa değerinde azalış meydana getirecektir, ne var ki, şirketin toplam yeni hisse adetiyle, her bir hissenin yeni piyasa değeri çarpıldığında, şirketin toplam piyasa değerinde hiçbir değişik olmayacağı görülecektir.

Örnek olarak aldığımız şirketin her bir hisse senedinin piyasada 5 liraya satıldığını düşünerek, şimdi de bedelsiz sonrası hisse fiyatındaki düşüşün nasıl hesaplanacağını ve toplam piyasa değerinde nasıl da bir değişik olmayacağını göstermeye çalışalım.

Örneğimizdeki şirkette %10’luk bir bedelsiz sermaye artırımı yapıldığı için piyasa fiyatını 1+%10’a böleceğiz ve bu yolla bedelsiz sonrası her bir hissenin ne kadar fiyattan işlem göreceğini bulacağız.

  • 5/(1+0,1)=4,54

Şimdi bedelsiz öncesi elinde 10 adet hisse bulunduran bir yatırımcıyı düşünelim. Bu yatırımcının bedelsiz öncesi elindeki hisse senetlerinin toplam piyasa değeri 10*5=50 liradır. %10 bedelsiz sonrası yatırımcının elinde 11 hisse olacağına ve her bir hisse senedinin değeri de 4,545 lira olacağına göre, bedelsiz sonrası yatırımcının elinde bulunan 11 hissenin toplam piyasa değeri de yine 11*4,545=50 lira olacaktır.

Görüleceği gibi bedelsiz sermaye artırımı yatırımcı açısından elindeki 100 liralık banknotu bozdurmaya benziyor. Yani %100 bedelsiz artırım yapılsa elimizdeki hisse senetlerinin değeri yarı yarıya düşerken, elimizdeki hisse adeti iki katına çıkar. Bunu para örneğine uyarlarsak da, %100 bedelsiz sermaye artırımı yapılması, 100 liralık bir banknotu 2 adet 50 liralık banknota dönüştürmeye benzetebiliriz.

Bedelsiz Sermaye Artırımı Hisse Fiyatını Nasıl Etkiler?

Yukarıda da değindiğimiz gibi bedelsiz sonrası hisse fiyatı düşer, fakat bunun bir önemi yoktur; çünkü elimizdeki hisselerin toplam piyasa değeri bedelsiz sermaye artırımı öncesinde neyse, sonrasında da aynı kalacak şekilde daha fazla hisseye sahip oluruz. Para örneğinde 100 lirayı iki 50’lik yapmamız gibi…

Buradaki esas sorumuz; bedelsiz sermaye artırımı öncesi ya da sonrasında hisse fiyatının bu değişiklikten nasıl etkileneceğidir?

Bedelsiz sermaye artırım sürecinin, hisse fiyatını nasıl etkileyeceği sorusuna geçerli ve nesnel bir cevap bulabilmemiz için, bu durumu baştaki temel ölçüte vurup değerlendirmek gerekiyor, öyleyse gelin soruyu yeniden formüle edelim ve şöyle diyelim: Bedelsiz sermaye artırım süreci, şirketin kazancına ya da nakit yaratma potansiyeline etki edecek bir içerik taşıyor mu?

Cevap aslında son derece net, bedelsiz sermaye artırımı şirket faaliyetlerini olumlu ya da olumsuz yönde etkileyebilecek bir özelliğe sahip görünmüyor.

Ya da şöyle söyleyelim: Biz bir şirketi herhangi bir değerleme yöntemiyle bedelsiz sermaye artırımı öncesinde ve sonrasında değerlemeyi denesek, diğer bütün şartlar sabitken, aynı değere ulaşırız.

Fakat borsada tecrübeli bazı arkadaşlarımız bu noktada şu şekilde haklı bir itirazda bulunabilirler: Peki, öyleyse neden bazı hisseler için bedelsiz söylentisi çıktığında bile o hisse fiyatlarında bir hareketlenmeye şahit olabiliyoruz? Ya da niçin birçok yatırımcı bedelsiz potansiyeli taşıyan hisseler konusunda bu denli merak duygusu içindeler?

Öncelikle bedelsiz sermaye artırımı yapacak bir şirket bilançosunun özsermaye açısından sağlam nitelikte bir bilanço olması gerektiği bir gerçek; çünkü ödenmiş sermayenin sabit olduğu koşulda, bir şirketin bedelsiz sermaye artırımı yapabilmesi için, özsermaye kalemlerinde birikmiş birtakım değerlere sahip olması gerekiyor. Ne var ki, bu değerler bedelsiz öncesi ve sonrası bilançonun bütünsel görünümünü değiştirmiyor.

Diğer taraftan bedelsiz sermaye artırımının, özellikle büyük oranlarla yapıldığında, hisse fiyatındaki şişmeleri azaltıp, hisse senetlerinin alım-satımını kolaylaştırıcı bir adım olacağını da hatırlatmak gerekir.

Son olarak da yukarıdaki soruyu soran kimseler için şunun altını çizmekte de fayda görüyorum. Borsadaki kısa vadeli hareketlerle, uzun vadeli ve kalıcı hareketlerin belirleyicileri farklı olabiliyor, hatta kısa vadede hava durumu bile hisse fiyatlarını etkileyebilir, fakat havadan gelen fiyatlamanın kalıcı olamayacağı gerçeğini de akıldan çıkarmamak da fayda var.

Sağlıcakla kalın… 🙂

Yorumlar kapatıldı.

Mission News Theme by Compete Themes.