İçeriğe geçmek için "Enter"a basın

Bitcoin Altın ve Kağıt Paranın Yerini Alabilir Mi?

Özelde Bitcoin, geneldeyse kripto paralar hayatımıza adeta bir rüzgar gibi girdi, fakat bir rüzgar gibi çıkacağa hiç benzemiyor. Dayandığı devrimsel blockchain teknolojisiyle, tanınmışlığını herhangi bir merkez bankasından değil, doğrudan makinelerden alan Bitcoin ve benzeri bazı kripto paralar öyle ya da böyle bundan sonraki dönemlerde de finansal piyasaların ayrılmaz birer oyuncusu olacağa benziyor.

Tahmin edilebileceği gibi, para dediğimiz kavram, ister kripto olsun ister bir kağıt, birtakım özellikleri taşıması ve işlevleri yerine getirmesi gereken bir araç… Dolayısıyla her paranın rakibi de bir diğer para.

Elbette sayıları 8000’i bulan birçok kripto projesi bizlere farklı özellikler vadediyor ve özelde birtakın zayıf yanlar taşıyor olabilir fakat bu yazımızda biz sadece Bitcoin üzerinde duracağız ve sorumuz şu olacak: Bitcoin’in, altın ve bizim senelerdir aşina olduğumuz klasik banknotlara göre güçlü ve zayıf yanları nelerdir?

Gelin bu sorunun cevabını farklı özellik ve işlevlere göre kıyaslayarak bulmaya çalışalım.

Not: Değerlendirmeler ve puanlamalar bana aittir ve kişisel araştırma ve sübjektif yaklaşımlarıma dayanmaktadır.

Ölçüt 1: Az bulunurluk

Çakıl taşından para olmaz, çünkü çakıl taşı mebzul miktarda bulunur. Diğer yandan altın hiç de öyle değildir; o kıt bulunan ve belirli bir maliyete katlanılarak çıkarılan bir metaldir. Fakat altının bu az bulunurluğu da, finansal sistemin kontrolünü zorlaştırdığından bir zamanlar uygulanan Bretton Woods Sistemi benzeri Altın Standardını temel alan sistemlerin ortadan kaldırılmasına sebep olmuştur. Dolayısıyla para kıt kaynak olmalıdır, fakat arzı istenildiği zaman artırılamayacak derecede bir kıt kaynak olduğunda da merkez bankalarının politik aksiyon alanı kısıtlanmış olur. Örneğin altın standart olsaydı, pandemi sırasında para arzını artırdığınız gibi altın arzını artıramazdınız. Diğer taraftan örneğin Rodyum, altından çok daha az bulunur fakat o da hiçbir zaman para olamamıştır. 

Altın: Tahminler değişse de şu ana dek çıkarılan altın miktarının 190 bin ton civarında olduğu sanılıyor. Üniversitedeki hocamız bize bunun yaklaşık iki olimpik havuzu hacmine denk geldiğini söylemişti. Dünya Altın Konseyi’ne göre 2019’da 3.531 ton altın çıkarıldı ve ABD Jeolojik Araştırma Kurumu’na göre şu anda yeraltında bulunan altın rezervinin 50 bin ton kadar olduğu düşünülüyor. Fakat ileride yeni keşfedilen kaynaklar olabilir ya da mevcut kaynaklardan çıkarılacak altının maliyeti, altın fiyatındaki artışa bağlı olarak ileride ekonomik hale gelebilir. Bu da altın üretiminde/arzında artışa sebep olabilir. Puan: 8

Para: Senin benim için kesinlikle kıt kaynak ama merkez bankaları için asla öyle değil 🙂 İstedikleri zaman para arzında artışa gidebiliyorlar ve bir bakıyorsunuz ki aynı parayla dün alabildiğinizi bugün alamaz durumunu gelebiliyorsunuz. Hele bir de Büyük Buhran benzeri krizler falan olursa, kağıt paralar ağaç yaprağına dönebiliyor. Nitekim Venezuela bu durumu yakın zamanda yerel düzeyde yaşayan bir ülke olarak akla gelebilir, ki bu yüzden Bolivarı’nın neredeyse hiç değeri kalmadı. Puan: 5

Bitcoin: Halihazırda 18 milyonun üzerinde Bitcoin dolaşımda bulunuyor, ki bu da 21 milyonluk üst sınırın %80’inden daha fazlasına denk geliyor. Kalan kısım ise 2140 yılına kadar her dört yılda bir azalan bir hızla tedavüle girecek. Bu da demek oluyor ki, Bitcoin’in fiyatı tamamen artan ve azalan talebe bağlı olarak belirleniyor ve parasal genişlemelerde olduğu gibi arz yönlü bir köpük oluşumu pek mümkün görünmüyor. Puan: 9

Kazanan: Puanlamayı siz nasıl yapardınız bilmem ama az bulunurluk kriteri açısından kazananın açık ara Bitcoin olacağı konusunda sanırım siz de benimle hem fikir olacaksınızdır.

Ölçüt 2: Dayanıklılık

Altın: Altını bu konuda ne kadar övsek sanırım az olur; çünkü altın ne paslanır ne eskir. Toprağa gömüp senelerce bekletseniz, çocuklarınız onu bulduğunda özelliklerinden ve değerinden hiçbir şey yitirmez. O kadar ki, Mısır’da yapılan bir kazıda 4500 yıl önce takılan bir altın diş bulunduğunda, özelliklerinden hala bir şey kaybetmediği görülmüş. Diğer bir ifadeyle 45 asırlık altını Mısır’da bul, sonra bugün götür Kapalıçarşı’da sat, o derece dayanıklı meret. 🙂 Puan: 10

Para: Cebimdeki para iflas etti gibi bir durumla karşılaşmazsınız. Kumbarada 10 sene bekletseniz, enflasyon değerini aşındırır ama paranın ait olduğu ülke ayakta durdukça paranın yine de bir alım gücü olacaktır. Örneğin 10 sene önceki 100 dolar da 100 lira da bugün hâlâ tedavülde ve satın alma güçleri var. Hele bankada tutulan itibari paraların tedavülden kalkma ihtimali de bulunmuyor. Fakat asırların dalgasına dayanma özelliği pek yok ya da altına göre mukayese edilmeyecek derecede daha zayıf. Puan: 7

Bitcoin: Bitcoin için konuşursak, Bitcoin diğerlerine göre henüz oldukça genç ve daha 12 yaşında ve bu bir para için ancak emekleme evresine denk gelebilir. Bana kalırsa dayanıklılığı klasik paralardan daha yüksek olacak fakat şimdilik yeni olmasını göz önünde bulundurarak, bu noktada parayla eşit olarak puanlıyorum. Puan: 7

Kazanan: Dayanıklılık ölçütümüze göre altın fizikî olması bakımından farklılaşıyor; çünkü hem para hem Bitcoin esasında soyut varlıklar (Parayı itibari olarak düşünürsek, paranın da aslında soyut bir kavram olduğunu ileri sürmemiz yanlış olmayacaktır, ki kağıdının zaten bir değeri yok). Bu durumda dayanıklılık özelliği bakımından mevcut durumda en yüksek puanı altın alıyor.

Ölçüt 3: Değişim Aracı Olması

Altın: Likiditesi oldukça yüksek, yani paraya kolay çevrilebiliyor fakat volatilitesi de düşük sayılmaz. Her ne kadar geçmişte altın birçok dönemde gerek standart olarak kabul edilmiş bazı dönemler ödeme aracı olmuşsa da, günümüzde altının değişim aracı olma özelliğinin çok güçlü olduğunu söyleyemeyiz. Puan: 6

Para: Nakit kraldır diye bunun için mi söylemişlerdir bilmem ama boşuna söylenmediği belli. Para halihazırda değişim aracı işlevini yerine getiren en baskın araç… Hele Dolar ya da Euro gibi uluslararası kabul gören bir parayla, neredeyse dünyanın her yerinde alışveriş yapabilirsiniz. Puan: 10

Bitcoin: Bitcoin ile saniyede 7 işlem yapabiliyorsunuz. Paypal saniyede 450, Visa ise 56.000 işlem yapma kapasitesine sahip. Bitcoin ile kahve alabilmek bu yüzden bugün zor ve sanırım yarın da zor olacak, çünkü saniyede 7 işlem ancak bir süpermarkete yetebilir. Puan: 5

Kazanan: Para, para, para… 🙂

Ölçüt 4: Taşınabilirlik

Altın: Gerdanlık olarak değil ama diğer türlü düşünürsek altının taşınması da bir yerden bir yere transferi de hayli zor… Ama günümüzde uluslararası borsalar sayesinde bu dezavantaj büyük ölçüde törpülenmişe benziyor. Puan: 4

Para: Fiziken değil ama itibari olarak taşınması kolay, ama bir ülkeden bir ülkeye her zaman kolay değil. Ayrıca maliyetler de artabiliyor. Puan: 7

Bitcoin: Hem kolay, hem güvenli… Milyonlarca dolara eşdeğer Bitcoin’i 10 dakika içinde kıtalararası transfer edebilirsiniz. Aynı şekilde tüm Bitcoin’inizi bir ülkeden diğerine rahatça taşıyabilirsiniz. Puan: 10

Kazanan: Bitcoin ile bu alanda yarışmak oldukça zor. Açıkçası Bitcoin’in belki de en avantajlı olduğu noktalardan birinin kolay ve güvenilir transfer olanağı sunması olduğunu söyleyebiliriz.

Ölçüt 5: Doğrulanabilirlik

Altın: Altından sarraf anlar, adamdan adam anlar. 🙂 Sahtesi yapılabiliyor ve maalesef satılabiliyor da. Puan: 7

Para: Sahte para da yapılabiliyor ama o kadar da kolay değil. Puan: 8

Bitcoin: Sahtesi yapılabilir değil. Puan: 10

Kazanan: Bitcoin’in sahtesi yapılabilecek bir şey değil, bu konuda Bitcoin tartışmasız galip.

Sonuç: Gelecekte Bitcoin’in, altının ya da paranın yerini alacağını düşünmüyorum; fakat kendine özel bir yer edineceği kanaatini taşıyorum. Kaldı ki Bitcoin’in bu tür bir düşünceyle hayat bulduğunu söylemek de zor. Bitcoin özellikle kolay ve güvenilir taşınma ve transfere müsait yapısıyla öne çıkabilir ve bu noktalarda altın ve paraya tercih edilebilir. Yine altının yerini tümden almasa da, volatilitesinin gelecekte düşmesi ve hacminin daha da artmasıyla birlikte arzının sınırlı olması sayesinde Bitcoin de, altın gibi zor zamanların ve enflasyonist baskıların ortaya çıktığı dönemlerin güvenli limanı olarak talep görebilir.

İlk yorum yapan siz olun

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.

Mission News Theme by Compete Themes.