İçeriğe geçmek için "Enter"a basın

Borsada Derinlik / Kademe Ekranı Nedir? Derinlik / Kademe Analizi Nasıl Yapılır ve Nasıl Yorumlanır?

Piyasalarla ilgi duyan hemen herkesin, piyasalardaki fiyat oluşum mekanizmasını anlayabilmesi ve bunun gerçekte ne anlam ifade ettiği konusunda fikir sahibi olmaları şüphesiz büyük bir önem taşıyor.

Bu noktada, çoğu aracı kurumun yatırımcılara belirli bir ücret karşılığında sunduğu derinlik ekranı nasıl yorumlanır ya da kademe analizi nasıl yapılır soruları da sıklıkla karşımıza çıkıyor.

Meseleyi ayrıntılarıyla birlikte ele almadan önce, yazımıza derinlik ekranının ve kademe ekranın ne olduğunu kısaca açıklayarak başlayalım. Öncelikli derinlik ekranı dediğimiz ekran, genelde bir tablo formunda karşımıza çıkıyor ve ilgili yatırım aracında, örneğin bir hisse senedinde, hangi fiyat seviyesinde, yani hangi fiyat kademesinde kaç adet bekleyen alış veya satış emrinin bulunduğunu bize gösteriyor. Ayrıca kimi derinlik ekranlarında, hangi kademede kaç alıcı ya da satıcı bulunduğu da yer alabiliyor.

Kademe analizi ekranı da benzer şekilde bir tablo görünümünde karşımıza çıkıyor. Fakat kademe analizi ekranında -derinlik ekranından farklı olarak- piyasa açılışından o ana kadar geçen süre içerisinde, gerçekleşen emirlerin hangi fiyat kademelerinde hangi miktarda gerçekleştiğini görüyoruz. Buradan yola çıkarak gerek aktif alışların gerekse aktif alış hangi kademelerde yoğunlaştığını ve yine yapılan alım satımların hangi kademelerde daha ağırlıklı olduğunu anlayabiliyoruz.

Derinlik Ekranı Nasıl Yorumlanır?

Piyasalar, alıcılarla satıcıların karşı karşıya geldiği yerlerdir. Her alıcı talep oluşumunda etkili olurken, her satıcı da piyasadaki arz miktarına katkı sağlar ve bu işleyiş sonucunda, söz konusu arz ve talebin kesişmesiyle piyasa fiyatı meydana gelir. Diğer bir ifadeyle, ortada bir alışveriş söz konusuysa, bu işlemde mutlaka karşılıklı iki tarafın olması gerekir.

Önce kısaca piyasa işleyişini ele alarak başlayalım: Piyasanın sürekli müzayede seansı sırasında, her alıcı ve satıcı, almaya ya da satmaya razı oldukları fiyat kademelerinden, piyasaya alış ve satış emirleri yollarlar. Bu emirler limit fiyatlı emirler olabileceği gibi, piyasa emirleri (aktif emir) de olabilir. Gönderilen alış ve satış yönlü piyasa emirleri karşıda bir alıcı olduğu takdirde, eğer alış emriyse karşıda bekleyen en iyi satış (en düşük fiyat) fiyatından başlayarak emir miktarı tamamlanıncaya kadar alışa konu olarak anında işlem görürler. Benzer şekilde gönderin piyasa fiyatından bir satış emriyse de, karşıdaki en iyi alış (en yüksek) fiyat teklifinden başlayarak satış miktarı tamamlanıncaya kadar anında işleme konurlar. Fakat limit fiyatlı emirler, belirli bir sınır, yani limit fiyat içerdiğinden dolayı eğer piyasaya gönderildiği anda eşleşmeye uygun bir karşı emir olmadığı taktirde pasife yazılırlar. Yani beklemeye alınırlar ve bekleyen emir statüsüne girerler. Derinlik ekranında gördüğümüz emirler, işte sözünü ettiğimiz bu bekleyen emirlerden meydana gelir.

Dikkat: Gönderilen limit fiyatlı emirler fiyat önceliği kuralına göre sıralanırlar. Bu kurala göre alışta en yüksek fiyatlı, satışta ise en düşük fiyatlı emirlerin, diğerlerine göre önceliği vardır. Dolayısıyla, örneğin derinlik ekranında görülen ilk kademede alış ya da satışlar işleme dönüşmedikçe ya da iptal edilmedikçe diğer kademelerdeki emirler gerçekleşmez.

Özetlersek, piyasaya iletilen limit fiyatlı alış ya da satış emirleri, limit fiyat üzerinden ya da varsa daha iyi fiyattan alış ve satış emirleriyle eşleşirler. İletilen emirlerin bazıları ise aynı fiyat seviyesinden ya da daha iyi bir fiyattan karşıda başka bir emirle eşleşmediği için pasifte bekleyen emir olarak -iptal edilmedikleri sürece- tahtada kalırlar. Malum günümüzde tüm bunlar elektronik ortamda yapılır. Eskidense emirler tahta üzerine yazılıp çizildiği için, emir ekranları hâlâ tahta olarak anılmaya devam ediyor.

Dikkat: Derinlik ekranında gördüğünüz her emir sonradan iptal edilebilir ya da derinlik ekranındaki görünüm kısa bir süre içerisinde değiştirebilir. Dolayısıyla derinlik analizi yaparak fiyat tayini ya da tahmini yapmak doğru sonuçlar vermeyebilir.

Derinlik Ekranı Örneği
Buyers: Alıcılar, Sellers: Satıcılar

Yukarıdaki tabloda bir derinlik ekranı örneği görüyorsunuz. Gördüğünüz gibi, örnek hissesinin derinlik ekranında 79,77 dolar kademesinde hisse satın almak isteyen 9 kişinin toplam 455 lotluk alış emri bulunuyor. Satış tarafında ise en iyi emir olarak 79,79 dolar kademesinde 16 kişi ellerinde toplam 519 lotluk hisseyi satmaya hazır olarak bekliyorlar.

Örnek derinlik ekranını analiz edecek olursak şu türden tespitler yapabilmemiz mümkündür:

  • Satış tarafında toplam 8.893 lot satış emri olduğunu görülürken, alış tarafında ise toplam 14.197 lot alış emri olduğu görülüyor. Buradan hareketle alıcıların almaya, satıcıların satmaya olduğundan daha hevesli olduğunu ilk bakışta çıkarabiliriz. Yani alıcı ağırlıklı bir piyasayla karşı karşıyayız. Diğer bir ifadeyle piyasaya daha iyi satış teklifleri gelse (79,79’un altında) ve alış emirleri gerçekleşmeye başlasa bile alıcı taraftaki görece olarak yüksek miktardaki emir yoğunluğu fiyatların aşağı yönde hareketine bariyer vazifesi görecektir. Fakat satıştaki toplam miktar daha az olduğu için olası bir alış hamlesinde, fiyatların yukarı yönlü hareketine karşı mevcut direnç daha kolay aşılabilir.

Fakat gelin şimdi biz, şu an için gözümüzü ilk kademelere çevirelim, çünkü o kademeler aşılmadan zaten diğer kademelere geçilmesi mümkün olmayacak.

Alış toplamı genel olarak daha fazla olsa da, ilk üç kademedeki alışlar satışlara göre daha az. Buna göre 79,79’dan 79,81’e kadar olan ilk üç kademedeki satış miktarı toplamı 3.234 iken; alış tarafının 77,77’den 77,75’e kadar olan ilk üç kademedeki toplam alış miktarı 2.064. Dolayısıyla genel görünüm alış ağırlıklı olmasına rağmen, ilk kademelerde aksine satıcılı bir görünümün hakim olduğunu görüyoruz. Yine mevcut derinlik durumundan yola çıkarak, 79,80’de bekleyen 1.955 lotluk satış emrinin tüm kademelerdeki satışların %20’sine tekabül ettiği tespitini yapabiliriz, yani o seviye görece aşılması daha zor olacak. Çünkü oranın aşılıp fiyatların bir üst kademeye yükselmesi için epey bir aktif alış gelmesi gerekecek.

Ayrıca derinlik ekranında belirli bir kademede bulunan az alıcı ya da satıcı karşılık yüklü miktarda emir bulunması, o kademede görece büyük alıcı ya da satıcıların olduğu şeklinde yorumlamak da mümkündür. Benzer yorumu yüklü aktif alış ve satışlar gelmesi üzerine de yapabiliriz.

Özetle ekran üzerinde gördüğünüz kademeler ve o kademelerdeki alış ya da satış miktarları, sadece o fiyat seviyelerinin diğer seviyelere göre daha kolay ya da daha zor aşılıp aşılamayacağı ile ilgili bize anlık bir fikir veriyor. Alışta bekleyen emirler çoksa fiyatlar düşmeye, satışta bekleyen emirler çoksa da fiyatlar yükselmeye daha güçlü bir direnç gösterir. Ayrıca belirli kademelerde bekleyen yüksek hacimli emirlerde o kademenin aşağı ya da yukarı yönlü geçilmesini zorlaştırıyor.

Peki burada esas soru şu: Piyasada gerçekleşecek bir sonraki emir eşleşmesi hangi seviyeden ve hangi miktarda olacak ve gelen bir sonraki emir aktif alış emri mi olacak yoksa aktif satış emri mi?.. İşte bunu derinlik ekranına bakarak öngörebilmek mümkün değil.

Yorumlar kapatıldı.

Mission News Theme by Compete Themes.