İçeriğe geçmek için "Enter"a basın

Fiyat Kazanç Oranı (F/K) Nedir ve Nasıl Hesaplanır? F/K Yorumlarken Nelere Dikkat Edilmelidir?

Portföy yöneticileri, finans uzmanları ve yatırım konusunda aklınıza gelebilecek istisnasız tüm profesyonellerin yatırım kararı alırken en çok baktıkları temel analiz göstergelerinden birisi de Fiyat Kazanç oranıdır.

Hesaplaması son derece basit olan Fiyat Kazanç oranına bakarak doğru yatırım kararları alabilmek ise, hiç şüphesiz bu oranın yorumlamasında ustalaşabilmeye bağlıdır.

Aslına bakarsanız bir şirket hakkında karar vermek demek, tıpkı bir insanın kişiliği hakkında karar vermeye benzer: Elinizde birçok veri vardır ve hepsi kendine göre önemlidir; ama siz hiçbir veriyi son kararınız için tek başına yeterli görmezsiniz. Örneğin bir insanın tek bir davranışına bakarak, o insan için “iyi ya da kötü” şeklinde karar vermek nasıl yanlış olacaksa, şirketler için de benzer durum geçerlidir ve tek bir göstergeden yola çıkarak nihai karara ulaşmak yanıltıcıdır. Bunun yerine her veriyi kendi ağırlığınca değerlendirip, ardından “büyük resmi” görebilmek, diğer bir ifadeyle şirketin kendisine odaklanabilmek daha doğru bir yol olacaktır.

Fiyat Kazanç (F/K) Oranı Nasıl Hesaplanır?

Öncelikle şunu söyleyelim ki, Fiyat Kazanç oranını çoğumuz elle hesaplamayız, çünkü bunu bizim yerimize çok daha hızlı ve hatasız yapabilecek veri sağlayıcılarına ulaşmak günümüzde son derece kolay. Bununla birlikte Fiyat Kazanç oranın nasıl hesaplandığını bilmemiz onu yorumlamada uzmanlaşmamız için son derece de gereklidir.

Fiyat Kazanç oranı, aslında ismiyle bile bize nasıl hesaplanacağını anlatan bir orandır; çünkü F/K’yi bulurken fiyatı kâra böleriz. Peki hangi fiyata kâra böleceğiz? Elbette şirketin o anki (spot) piyasa fiyatına…

Şirketin Piyasa Değeri Nedir ve Nasıl Hesaplanır?

Borsada işlem gören şirketin piyasa değerini hesaplamak için önce şirketin hisse fiyatına bakarız, sonrasında da bu fiyatla şirketin toplam hisse sayısını çarparız.

Şirketin toplam hisse sayısı genelde bilançolarındaki ödenmiş sermayeleri kadardır. Örneğin 1.000.000 ödenmiş sermayesi olan bir şirketin 1.000.000 adet hissesi var demektir.

1.000.000 hissesi olan bir şirketin, hisselerinin o an borsada 3 liradan işlem gördüğünü farz edelim; bu durumda şirketin piyasa değeri:

  • 3*1.000.000=3.000.000 olacaktır.

Piyasa değerini bulduğumuz bir şirketin, Fiyat Kazanç oranına hesaplamamız için artık bilmemiz gereken tek bir şey kalıyor geriye: Şirketin Gelir Tablosu’na bakarak, şirketin geriye dönük son 1 yıllık Net Kâr’ını öğrenmek. Örnekten devam edersek, şirketin son bir yıllık kârının da 500.000 lira olduğunu kabul edelim, bu durumda şirketin Fiyat Kazanç oranı:

  • 1.000.000/500.000=6 bulunacaktır.

Dikkat: Temettü ve Kâr sözlük manası itibariyle eş manaya gelmekle birlikte, finans alanında faklı terimsel manalara sahiptir. Temettü şirketin kârından ortaklara dağıttığı kısmı ifade ederken, Net Kâr ortaklara dağıtılan ya da şirket bünyesinde tutulan toplam kazancı gösterir.

Bulduğumuz bu oran şirketin Tarihi Fiyat Kazanç oranıdır, çünkü oranı hesaplarken kullandığımız Net Kâr rakamı geçmiş döneme aittir. Aynı oranı geleceğe dönük olarak da hesaplayabiliriz. Bunu yapabilmemiz için de öncelikle şirketin önümüzdeki dönem Net Kâr’ını, yani Beklenen Kâr‘ını tahmin etmemiz gerekir. Şirketin piyasa değerinin beklenen kâra bölünerek hesaplanan Fiyat Kazanç oranına ise Prospektif (ileriye dönük) F/K denir.

Not: Aynı değeri şirketin Hisse Fiyatı’nı şirketin Hisse Başına Düşen Net Kâr’ına bölerek de bulabiliriz.

Ek bilgi: Fiyat Kazanç Oranı ve Piyasa Defter Değer arasında bir ilişki vardır, buna göre: F/K*K/Özsermaye=P/DF, yani F/K ile Özsermaye kârlılığının çarpımı F/K’ye eşittir.

F/K Oranı Bize Ne Anlatır ve Nasıl Yorumlanır?

Fiyat Kazanç oranı; şirketin 1 liralık kazancına piyasanın kaç katı değer biçtiğini gösterir.

Diğer taraftan, her şey sabit kalacağı varsayımı altında, Fiyat Kazanç oranına bakılarak, şirkete yapılan yatırımın kaç yılda geri döneceği (kendini amorti edeceği) kabaca hesaplanmış olur.

Fiyat Kazanç oranı bize bir şirketin piyasa fiyatının ucuz ya da pahalı olup olmadığıyla ilgili fikir veren başlıca oranlardan biridir.

Bir hisse için; şirketin Fiyat Kazanç oranı, benzer şirketlerin Fiyat Kazanç oranıyla karşılaştırarak bir değerleme yapılabilir. Fiyat Kazanç oranı 7 olan bir şirketin hissesi, diğer her şeyin aynı olması koşuluyla, Fiyat Kazanç oranı 10 olan bir hisseye göre ucuza fiyatlanıyor demektir. Bu durumda şirketin kazancı 10 ile çarpılarak hissenin olması gereken bir değeri bulunabilir. Benzer şekilde referans değer olarak gerek şirketin geçmiş Fiyat Kazanç oranı baz alınabileceği gibi uluslararası borsaların Fiyat Kazanç oranı da karşılaştırma da kullanılabilir.

Fiyat Kazanç Oranı Üzerinden Örnek Değerleme: Hisse fiyatı 5 lira, fiyat kazanç oranı 10, sektör ortalaması fiyat kazancın 15 olduğu bir durum düşünelim. Bu durumda hissenin Fiyat Kazanç oranı üzerinden gerçek değeri: 15/10*5=7,5 lira olacaktır.

Yalnızca Fiyat Kazanç oranı üzerinden iyi bir çeşitlendirme yapılarak portföy oluşturan yatırımcılar olmasına rağmen, şirket değerlemede profesyoneller genelde F/K, Piyasa/Defter değeri gibi piyasa çarpanlarını İndirgenmiş Nakit Akımları yöntemiyle birlikte kullanırlar ve iki sonucun belirli bir ağırlıklandırmayla ortalamasını almak suretiyle nihai değer takdirini yaparlar.

Fiyat Kazanç Oranının Tek Başına Kullanımının Sakıncaları

Neden piyasa bazı şirketlerin 1 liralık kazancına 5 katı değer biçerken bazı şirketlerinkine 10 katı değer biçer? Eğer bir şirketin Fiyat Kazanç oranındaki görece düşüklük, bu soruya verilecek mantıklı gerekçelerle açıklanabiliyorsa, hissenin düşük Fiyat Kazanç oranına rağmen sanıldığı kadar cazip olmadığına işaret ediyor da olabilir. Bu durumda hissenin, diğer koşullarla birlikte düşünüldüğünde fiyat kazancının neden düşük olduğu irdelenmelidir.

Ayrıca Fiyat Kazanç oranı şirketlerin geçmiş kazançlarının istikrarlı oluşundan ve kazancındaki büyüme beklentisinden de etkilenecektir. Farklı büyüme beklentisi olan iki farklı şirketin Fiyat Kazanç oranının aynı olmasını beklemek de pek doğru bir yaklaşım olmayabilir. Örneğin yüksek sektör ortalaması 10 iken, şirketin Fiyat Kazanç oranı 15 olduğu halde, kazançlarında %30’luk bir büyüme beklentisi olan bir şirket senetleri bu bakış açısıyla değerlendirildiğinde o kadar da pahalı görünmeyecektir.

Son olarak zarar açıklayan ya da normalin çok altında kazançla dönemi kapatan şirketler için Fiyat Kazanç oranına bakarak değerleme yapmak pratik olarak sonuç vermeyecektir. Yeni kurulan şirketler açısından belirli bir dönem zarar açıklanması duruma göre normal karşılanabilir.

PEG Oranı Nedir?

Kazançtaki büyüme beklentisiyle Fiyat Kazanç oranı arasında bir ilişki olduğuna ve buna göre kazancında yüksek büyüme beklentisi olan şirketlerin F/K oranlarının da yüksek olabileceğine daha önce değinmiştik. Büyüme beklentisiyle F/K oranı arasındaki ilişkinin durumunu görmek için de PEG oranı kullanabiliriz. PEG oranı F/K’nin kazançtaki büyüme beklentisine bölünerek bulunur.

Büyüme oranı F/K’ye eşit olan şirketlerin PEG oranı 1 bulunur. Büyüme oranı F/K’sinden büyük olan şirketlerin PEG oranı ise 1’in altında bir değer alacaktır. PEG oranı 1’in altında bulunan şirketler bu varsayım altında diğerlerine göre ucuz sayılabilir.

PEG oranı düşük olan şirketlerin, doğal olarak prospektif fiyat kazanç oranları da tarihi fiyat kazanç oranlarına nazaran düşük hesaplanacaktır.

Dikkat: PEG oranında kullanılan büyüme beklentisi bir tahmindir, dolayısıyla tahminlerdeki olası sapmalar PEG oranının geçerliliğini de azaltacaktır.

Wall Street’in ünlü yatırım bankası Morgan Stanley 1000 hisse senedinin fiyatıyla PEG oranı arasındaki ilişkiyi tespit için 10 yıl süreli bir araştırma faaliyeti yürütmüştür. Araştırma sonunda, PEG oranı düşük şirket hisselerinin yılda ortalama %21,7; PEG oranı yüksek hisselerin ise yılda ortalama %14,9 getiri sağladığı sonucuna ulaşılmıştır.

Yorumlar kapatıldı.

Mission News Theme by Compete Themes.