İçeriğe geçmek için "Enter"a basın

Sorularla Her Yönüyle Eurobond’lar

Eurobond Nedir?

Bileceğiniz üzere, kurlardaki oynamalardan kâr sağlama düşüncesiyle yatırıma yönelik olarak döviz alıp satabiliyoruz. Ayrıca, aldığımız dövizleri bankaların sunduğu vadeli döviz tevdiat hesaplarında değerlendirip, belirli bir dönem için faiz getirisi elde edebiliyoruz.

İşte Eurobond dediğimiz enstrümanlar da tamamen bu mantıkla çalışıyor ve bize, kendi para birimimiz dışında bir para biriminden düzenli olarak faiz getirisi sunuyor.

İsmindeki Euro tabiri sizi yanıltmamalı, çünkü Eurobond’lar sadece Euro cinsinden ihraç edilecek diye bir kaide yok: Para cinsi Euro da olabilir, Dolar gibi başka bir para birimi de…

Hatta öyle ki Almanya Euro ile tahvil ihraç etse, bu Eurobond bile olamaz, direkt tahvil olur. 🙂

Bakınız: Tahvil- Bono- Eurobond Nedir?

Eurobond’ların Özellikleri Nelerdir?

  • Amerikan Doları, Euro, Japon Yeni, İsviçre Frangı gibi döviz cinsleri üzerinden ihraç edilebilirler.
  • Vadeleri epey uzundur. (Genelde 5-30 yıl arası)
  • Kuponlu ihraç edilirler ve yatırımcısına düzenli faiz öderler. (Yılda bir ya da iki defa; Dolar cinsi olanlar genelde 2 defa, Euro cinsi olanlar 1 defa)
  • Vadesinden önce nakde çevrilebilirler. (Nakde dönüştürürken, sermaye kazancı sağlanabileceği gibi, sermaye kaybına da uğranabilir.)
  • Vadesi geldiğinde anapara ve son faiz ödemesiyle birlikte itfa (son bulma) olurlar.

Eurobond’ların, Vadeli Döviz Tevdiat Hesaplarından Farkı Nedir?

Eurobondlar an itibariyle vergi açısından vadeli döviz tevdiat hesaplarına göre daha avantajlı duruyor. Çünkü vadeli döviz tevdiat hesaplarında, halihazırda oranı vadeye göre değişen vergi kesintisi uygulaması var. Fakat Eurobond’larda böyle bir durum yok; bununla birlikte belirli bir miktarın (Vergi mevzuatı zaman içerisinde değişim gösterebildiği için rakam vermemeyi tercih ediyorum.) üzerindeki gelirler beyana tabii tutuluyor.

Vergi konusunu bir tarafa bırakarak konuşacak olursak da, Eurobond’ların vadeli döviz tevdiatlardan en büyük farkının ve yerine göre avantajının bu araçların likidite, yani nakde dönüştürülebilir özelliği olduğunu söyleyebiliriz.

Eurobond’u Kimler İhraç Ediyor?

Devlet (Hazine Müsteşarlığı) ya da özel şirketler…

Eurobond’lar tıpkı tahviller gibi bir borçlanma aracı ve bu yönüyle sabit getirili menkul kıymet sınıfına dâhiller. Dolayısıyla Eurobond alan bir yatırımcı, aslında devlete ya da özel bir şirkete uzun vadeli borç vermiş oluyor.

Devletin İhraç Ettiği Eurobond’lar ile Özel Şirketlerin İhraç Ettikleri Arasında Ne Fark Var?

Şirketlerin ihraç ettiği Eurobond’ların faizleri daha yüksek oluyor, çünkü bir şirketin iflas etme ya da temerrüde düşme olasılığı takdir edersiniz ki, devletin iflas etme ya da temerrüde düşme olasılığına göre her zaman daha yüksektir.

Aslında bir Eurobond için en büyük risk unsurunu da, bu husus oluşturuyor denilebilir; ki buna geri ödenmeme riski diyoruz.

Geri Ödenmeme Riskini Ortadan Kaldıramaz Mıyız?

Sigorta yaptırarak kaldırabilirsiniz. (Tabii sigorta edenin de batmaması şartıyla 🙂 ) Sigorta yaptırırken ne kadar prim ödeyeceksiniz?… Bu da serbest piyasada belirlenen CDS oranlarının durumuna bağlı olacak.

Eurobond’ların Hisse Senetlerinden Farkı Nedir?

(Bu başlıkta yalnızca özel sektörün ihraç ettiği Eurobond’ları dikkate alacağız.)

Aslında Eurobond’lar ile hisse senetleri muhteva bakımından hiç birbirine benzemiyorlar. Dolayısıyla bu soru kulağa fazladan gibi gelebilir. Fakat hem Eurobond’lar hem de hisse senetleri özünde uzun vadeli yatırım araçları olduğuna göre yine de bir kıyaslama yapabiliriz.

Eurobond aldığınızda bir şirkete borç veriyorsunuz, hisse senedi alınca ise şirketin bir parçasını satın alıyorsunuz. Peki neden birini değil de, diğerini tercih edeceksiniz? Bu soruyu aydınlığa kavuşturabilmek için durumu iki açıdan da değerlendirmemiz gerekecek…

Konuya kaba mantıkla yaklaşacak olursak, bir şirket borçlanıyorsa, “Ben bu borca ödediğim faizden daha çok kazanacağım” beklentisiyle borçlanıyor olmalıdır diye düşünmemiz gayet tabii. Ne var ki, elbette bunun garantisi olmadığı da besbelli. Hele hele Eurobond’ların vadesinin 30 seneye kadar uzanabildiğini de göz önünde bulunduracak olursak; bu denli uzun vadeler, köklü bir şirket için bile, belirsizliğin sis perdesinin daha da koyulaşacağı derecede uzunca…

Bir şirketin, örneğin bu denli uzun bir dönem içinde, yerinde sayması ise oldukça zordur: Ya çıkar ya geriler.

Çıkan şirket borçlarını rahat rahat öder ve kazandığından asıl aslan payını ortaklarına dağıtır.

Diğer taraftan gerileyen ve mali açıdan zora giren bir şirket için durum fark seyredecektir. Çünkü hiçbir şirketin ortaklarına düzenli bir nakit akışı taahhüdü yoktur; ayrıca eksi bakiyeyle iflas eden bir şirket üzerinde ortakların herhangi bir alacağı da olmayacaktır. Ne var ki, şirketin iflası durumunda, işçilerin alacaklarından hemen sonra, şirket varlıklarının tasfiyesi sürecinde borçların öyle ya da böyle ödenmesi gerekecektir. Ne kadarı ödenecektir? Elbette yettiği kadarı… Çünkü Eurobond’ları sermaye şirketleri ihraç edebiliyor ve sermaye şirketlerinde sermayenin üzerinde bir sorumluluk söz konusu değil.

Ben Faizden Kaçınan Bir Yatırımcıyım, Eurobond Geliri Faiz Midir?

Evet, Eurobond’lar tamamen faiz gelirine dayalı araçlardır. Fakat muhafazakar yatırımcılar için de, Eurobond’lara alternatif olarak, yine aynı işleyişi sahip olan yabancı para cinsinden ihraç edilmiş olan kira sertifikaları var. (Sukuk-u icara)

Eurobond Alırken Nelere Dikkat Etmeliyim?

Geldik işin bam teline!..

Her ne kadar Eurobond’lar sabit getirili menkul kıymetler olsa da, alım satımında hisse senetleri kadar dikkatli olmak ya da başka bir ifadeyle iyi düşünüp karar vermek gerekiyor. “Eurobond’lar sabit getirili değil mi, neden bu kadar düşünmek gerekiyor” diye sorarsanız, gelin işin öylesini böylesini beraber düşünelim.

  • Birincisi sahip olduğunuz paradan ayrı kalmanın karşılığının, sadece elde ettiğiniz sabit getiri değil, aynı zamanda o süre zarfında karşınıza çıkacak fırsatları kaçırmak demek olarak da düşünürseniz; finansal anlamda kazançlı çıkmanız için alternatif maliyetleri de aşacak bir getiri elde etmeniz gerekir.
  • Faizlerin görece yüksek seyrettiği hallerde, sabit faizli bir araç satın almak iyi bir ticaret olarak düşünülebilir. Çünkü düşünsenize, örneğin aldığınız Eurobond’un faizi sözgelimi %10; fakat 30 sene müddetince sonradan ihraç edilen Eurobond’ların faiz oranları ortalama %5 civarında gerçekleşti… Bu durumda siz sürekli piyasadaki faiz oranlarının üzerinde bir getiri elde edeceksiniz. (Elbette bu örnekte ihraççının geri çağırma opsiyonunun olmadığını varsayıyoruz.)
  • Bir de aynı örneği tersinden düşünelim: %5 faizle 10 ya da 30 yıl vadesi olan bir Eurobond aldınız ve siz aldıktan sonra faizler %10’a yükseldi ve siz paraya sıkıştınız. Bu durumda hiçkimse piyasada faizler %10’a yükselmişken, sizin elinizdeki Eurobond’u %5 faizle almayı kabul etmeyecek. Bu durumda da aldığınız fiyattan daha ucuza satmak durumda kalacaksınız.

Eurobond Bana Vade Boyunca Ne Kadar Ödeme Yapacak?

Bunun için Eurobond’un kupon oranına bakmanız gerekiyor. Söz gelimi kupon oranı %10 ise size senede 1000 dolar nominal değeri olan bir Eurobond için 100 dolar ödeyecek. Senede 2 defa ödeme yapıyorsa, 50’şer dolar şeklinde 2 kere de ödeyecek.

Sabit Faizli Bir Eurobond’un faizi sonradan değişir mi?

Hayır, normal koşullarda değişmez. Fakat ister sabit faizli olsun ister değişken faizli, her türlü Eurobond’un ikincil piyasadaki alım satım fiyatı değişebilir. Diğer bir ifadeyle piyasa faizleri değişir. Dolayısıyla sabit faizli bir Eurobond’un kupon faizi değişmese de, fiyatı değişmek suretiyle vadeye kadar getiri oranı değişebilir.

Vadeye Kadar Getiri Oranı Nedir?

Eurobond’un ömrü boyunca yapacağı nakit akışlarının (dönemler itibariyle yapacağı kupon ödemeleri+vade sonunda geri ödeyeceği anapara) değerini, Eurobond’un bugünkü alım-satım fiyatına eşitleyen faiz oranı (iskonto oranı da diyebiliriz), Eurobond’un vadeye kadar getiri oranıdır.

Karışık mı oldu? Peki öyleyse şöyle düşünelim. Diyelim ki, benim elimde, vadesi sonunda bana yüz lira ödeyecek olan vadesine 2 yıl kalmış bir senet var. Ben senedi 95 dolara alıyorum. Vadeye kadar getirim burada kaç olacaktır?

100/(1+x)^=95 ise; x=0,0259’dir, yani %2,59.

Şimdi de aynı senedin bana 1 yıl sonunda da, vade sonu yapacağı ödeme haricinde, 10 dolar fazladan faiz ödemesi yapacağını düşünelim. Bu durumda vadeye kadar getirim kaç olacaktır?

(100/(1+x)^)+(10/(1+x)^1)=95 ise x=0,13’dür, o da %13’e eşittir. Gördüğünüz gibi iki Eurobond’un kupon ödemesi 10 dolardı, ki bu 100 dolar nominal değeri olan bir Eurobond için %10’luk bir kupon oranıdır. Fakat ben Eurobond’u 95 dolara aldığım için bana vadeye kadar getirisi %13 olacaktır. Peki aynı Eurobond’u 105 dolara alsaydım vadeye kadar getiri kaç olacaktı? Hesaplamadan söyleyelim, elbette %10’dan daha düşük bir getirisi olacaktı!

Başka Nelere Dikkat Edelim?: Durasyon Mevzusu

Eurobond’lar ile ilgili atlanmaması gereken bir diğer kavram da “durasyon” dediğimiz şey… Bunu ortalama vade gibi düşünebilirsiniz. Fakat nasıl düşünürseniz düşünün, durasyon dediğimiz kavramın bize asıl anlattığı şey, Eurobond’un değerinin piyasa faizleri karşısındaki hassasiyeti olacaktır.

Yani durasyon 5 ise, faizler %5 yükseldiğinde bizim Eurobond’un fiyatı (vadeye kalan süre sabit koşulu ile) %25 düşecektir. Tersi durumda ise %25 artacaktır.

Öyleyse biz bu durasyon dediğimiz şeye, Eurobond’u faiz riskini gösterir diyelim mi? Bence isabet olur.

Kur Riskini Söylemedin!

Evet, tabii bir de kur riski var; zira Eurobond’lar bize göre yabancı bir para cinsinden ihraç ediliyor. Bu da demek oluyor ki, Eurobond değer kazansa bile, aynı dönemde Eurobond’un ihraç edildiği para birimi TL’ye karşı değer kaybederse, bu da bizim için kayıp anlamına gelecek.

Diğer taraftan bir ülkenin para biriminin faizleri düştüğünde, o ülkeye ait borçlanma araçlarının fiyatları artar, fakat para birimi de değer kaybeder. Fakat bu genel kuraldır, zaman zaman bunun aksine durumlara da şahit olmadık değil. Örneğin pandemi sırasında, faizler düştü de düştü; o kadar ki ABD 10 yıllıkları tarihi dipleri gördü. Fakat gel gör ki, beri taraftan Dolar endeksi de artmaya devam etti. Sebebi ise malum, insanlar gelecekle ilgili belirsizlikle karşı karşıya kalınca, doların getirisinin düşüklüğüne aldırmadan dolar talep ettiler; çünkü doları bir nevi güvenli liman olarak gördüler.

Peki, Türkiye Dışında Başka Bir Ülkenin ya da Başka Bir Ülkedeki Şirketin Eurobond’u Var Mıdır?

Olmaz mı? Her ülke ya da şirket, kendi ülke para birimi dışında bir borçlanma aracı piyasaya sürebilir ve bunlar uluslararası olarak alım-satıma konu olur.

Fakat burada ince bir husus vardır. ABD’nin dolar cinsinden tahvilleri Eurobond değildir, düpedüz tahvildir. Fakat örneğin Brezilya’nın dolar cinsinden tahvilleri Eurobond’dur.

Farkları ise, malumunuz, ülkenin risk primlerine, yani CDS’lerine bağlı olarak değişen faiz oranlarıdır.

İlk yorum yapan siz olun

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.

Mission News Theme by Compete Themes.