İçeriğe geçmek için "Enter"a basın

Takas Analizi ve Aracı Kurum Dağımı Nasıl Okunur? -1-

Bilançolar bize bir şirketin belirli bir andaki mali durumunu resmeder, gelir tabloları ise bir şirketin bir hesap dönemi içinde ne kazandığını ve kazanırken ne tür harcamalara katlandığını gösterir. Fiyat grafikleri ise yatırımcıların fiyatlar üzerinden davranış kalıplarını bize yansıtır. Özetle her bir veri bize bir şey anlatır. Bununla birlikte veriler her zaman ham halde elimize gelir. Bu da demektir ki, verilerin bize ne anlatmak istediğini gerçeğe uygun bir biçimde ortaya çıkarabilmek doğru yöntemlerle yapılmış bir analiz faaliyetini gerektirir. Doğru analiz yapabilmek için, eldeki ham veriler, tutarlı bir yaklaşımla tasnif edilmeli ve yoruma uygun hale getirilmelidir. Arkasından da her bir yorum, bir yap-bozun parçaları birleştirilir gibi yerli yerine konularak büyük resme ulaşılmalıdır. Diğer taraftan ulaşılan büyük resimden yola çıkılarak yatırım stratejisi geliştirmesi ise işin son aşamasını oluşturur.

İşte bu analiz sürecinde, kimi yatırımcıların incelediği verilerden birisi de takas değişimleridir. Takas değişimleri bir menkul değerin belirli bir anda hangi kurumların takasında bulundurulduğunu ve yine belirli bir tarih aralığında menkul kıymetin kimler tarafından alınıp satıldığını gösterir.

Takas analizinin sağlıklı yapılabilmesi ve doğru yorumlanabilmesi için, verilerdeki teknik ayrıntıların iyi bilinmesi zaruridir. Bu yüzden takas analizi yazımızın bu ilk bölümünde, teknik ayrıntıların doğru okunabilmesi üzerinde duracağız.

Takas Analizi

Takas verileri bir stok değişkendir, buna göre takas dökümlerini incelerken belirli bir tarihte, bir hisse senedinin (elbette VİOP araçları da olabilir) hangi aracı kurumlar nezdinde saklandığını görürüz.

Adel Kalemcilik 10 Mayıs 2019 tarihli takas durumu

Yukarıda örnek olarak aldığımız tabloda Adel Kalemcilik Takas Analizi ekranını görüyoruz. Buna göre Adel Kalemcilik şirketinin fiili dolaşımdaki pay sayısı 6.547.847 adettir. Takas dağılım kısmına baktığımızda ise, 10 Mayıs 2019 tarihinde fiili dolaşımdaki payların %44’üne yakınının, Deutsche Bank (artık faaliyette değil) ve İş Yatırım bünyesinde bulundurulduğu anlaşılıyor.

Şirketin fiili dolaşımdaki hisse adedi bizim için önemlidir; çünkü bu sayı, şirkette bedelli/bedelsiz sermaye artırımı yapılmadığı ya da mevcut ortaklardan herhangi birinin hisselerini borsada işlem gören tipe dönüştürmediği müddetçe değişmeyecektir. Bu tutar aynı zamanda lot bazında bir kerede gerçekleşebilecek ne alış ve net satış tutarının da üst sınırı anlamına gelir.

Herhangi bir maldaki arz artışı doğal olarak fiyatı baskılayıcı bir unsur olacaktır. Hisse özelinde konuya yaklaşacak olursak da mevcut durumda hisse arzını önemli ölçüde etkileyebilecek potansiyele sahip kurumların da, tabiatıyla hisseyi büyük oranda takasında bulunduranlar olacağını düşünmek yanlış bir değerlendirme olmayacaktır. Dolayısıyla takas değişimlerinde elinde yüklü oranda hisse bulunduran kurumlar üzerinden gözlenen düzenli satışlar dikkate değerdir.

Aracı Kurum Dağılımı

Aracı kurum dağılımı dediğimiz veriler, takas analiziyle yakından ilişkilidir. Aracı kurum dağılımı verileri takas verisinin 2 gün önceden gelen akım değişken halidir. Oysa takas verileri yukarıda da değindiğimiz gibi belirli bir andaki durumu gösterir ve bu sebeple bir stok değişkendir, diğer bir ifadeyle statiktir.

Not: Takas analizi ekranını belirli bir tarih aralığı şeklinde ayarladığımızda, takas verileri akım hale gelerek, belirli bir tarih aralığındaki değişimi gösterir duruma getirilebilir ve bu haliyle izlediğimiz takas analizi ekranı, AKD ekranında gördüğümüz verilerin 2 gün gecikmeli yansımasını bize sunar. Fakat bunun istisnalarıyla karşılaşabiliriz. Yani AKD verilerindeki değişimle, takas verilerindeki 2 gün gecikmeli değişim birbiriyle uyumsuz olabilir. Bunu sebeplerinin neler olabileceğini birazdan göreceğiz.

Şimdi biraz düşünce dünyamızda yolculuğa çıkalım ve daha önce hiç sahip olmadığımız X hisse senedinden 100 lotluk alış yapmak için Y Menkul Değerler kurumunda yatırım hesabı açalım. Aldığımız 100 lotluk X senedi Y Menkul Değerler üzerinden 100 lotluk net alış ve aynı zamanda 100 lotluk işlem hacmi demektir. Elimizdeki 100 lotun 30 lotunu aynı gün içerisinde satarsak Y Menkul Değerler üzerinden yaptığımız işlem hacmi 130 lota çıkarken, net alışımız 70 lota düşecektir ve elimizdeki 70 lotu aynı gün içinde tekrar satmadığımız takdirde işlemden 2 gün sonra Y Menkul Değerler’de bizim adımıza açılan müşteri alt hesabında 70 lot bizim adımıza saklanacaktır.

Not: Aynı gün içinde alınan hisselerden satılan hisselerin düşürülmesi yoluyla takas yükümlülüklerinin belirlenmesi “netleştirme” kuralı gereğidir. Brüt takasa alınan hisselerde bu kural kaldırıldığından hiçbir alış aynı gün içinde satılamayacağından dolayı net alış olarak kalacaktır ve dolayısıyla işlem hacmi, net alış ve net satış tutarına eşit gerçekleşecektir.

Takas Analizi ekranında değindiğimiz gibi belirli bir anda bir hisse senedinin fiili dolaşımdaki pay sayısı değişmediği için, yaptığımız 70 lotluk net alış, X hisse senedini daha önce elinde bulunduran bir kurum üzerinden yapılan net satışın karşılığı olmak durumundadır.

Dikkat: Oysa VİOP’da işlem yapıyor olsaydık böyle bir şart olmayacaktı ve bizim gibi elinde daha önceden bir sözleşme bulundurmayan biriyle aramızda sözleşme alışverişi yapabilecektik.

Altınyağ 8 Mayıs 2019 tarihli AKD durumu

Yukarıda Altınyağ Kombinaları örneği üzerinden bu defa da AKD verisini görüyoruz. Normal koşullarda Altınyağ hissesi üzerinden 9-10 Mayıs arasındaki Takas Analizi değişimini incelediğimizde AKD verileriyle aynı değişimi görmemiz gerekir.

2. satırdaki 609.496 olan net sayısı diğer kurumlarla da birlikte piyasaki toplam net alış ve satış tutarını gösteriyor. Hemen yanındaki T. Lot ise ilgili senetteki toplam işlem hacmini.

Dikkat: T. Lot, yani toplam işlem hacmi değerinin, en sağdaki pasta grafikteki ilk 5 kurumun T. Lot değerinden daha küçük olmasının sebebi; kurumların işlem hacimleri ayrı ayrı toplandığında, ilgili menkul kıymetteki toplam işlem hacminin iki katı bir değer alacak olmasıdır.

Net/Toplam kutucuğunda ise net sayısının işlem hacmine oranını görüyoruz. Buradan hareketle işlemlerin %35’inin günlük al-sat olmadığını, yani alındıktan ya da satıldıktan sonra ters işlem görmemiş olduğunu anlıyoruz.

Net(5) satırının altındaki ilk kutucuk, en çok net alışı olan ilk 5 kurumun net alış tutarıyla, en çok net satışı olan ilk 5 kurumun ne satış tutarının toplamını gösteriyor. Buradaki sonucun pozitif olması ilk 5 kurumdaki net alışların, ilk 5 kurumdaki net satışlara baskın olduğu anlamına gelirken, değerin negatif olması en çok net satış yapmış kurum satışlarının, en çok net alış yapmış kurumların alışlarından fazla olduğu anlamına gelir. Değerin pozitif olması para girişi, negatif olması ise para çıkışı tabiriyle ifade edilir. Hisse senedi fiyatı yükselirken, hissede aynı zamanda para girişi olması olumlu yorumlanabilecek bir veridir.

Dikkat: Para girişi ya da çıkışından bahsedebilmek için, ilk 5 ya da 10 gibi bir kurum sınırlandırması yapılması zorunludur. Zira tüm kurumların net alış ve net satışları karşılaştırıldığında bu değerler birbirine eşit olacağından para girişi ya da para çıkışından bahsetmek mümkün olmayacaktır.

Takas ve Aracı Kurum Dağılımı Uyumsuzluğu

Normal koşullarda Takas değişiminin AKD verisinin 2 gün gecikmeli hali olacağından söz etmiştik, fakat bunun istisnaları olabileceğini de belirtmiştik. Tabloda bunun bir örneğinin görüyoruz. Akbank hissesinde AKD verisiyle Takas değişimi arasındaki ilişki bu örnekte çok zayıf. Bu gibi durumlarla karşılaşmamızın birkaç sebebi vardır. Şimdi kısaca bunları sıralayalım.

  1. Bir yatırımcının aynı anda iki aracı kurumda hesabı olduğunda, yatırımcı X kurumu üzerinden aldığı bir hisseyi Y kurumuna transfer edebilir ya da X kurumundan sattığı bir hisseyi sonradan Y kurumdan X kurumuna transfer edebilir, buna virman diyoruz. Bu durumda AKD verisinde X kurumundan alınmış ya da satılmış görünen bir hisse X kurumu yerine, Y kurumunun takasında artma ya da azalma meydana getirecektir.
  2. Bazı kurumlar alım-satıma aracılık hizmeti verirken, takas hizmeti vermezler. Örneğin Credit Suisse ve Merrill Lync bu kurumlardandır. Dolayısıyla bu kurumlar AKD ekranında yer alırken, bu kurumlardan yapılan alış ve satışlar başka aracı kurumların takasına harekete sebep olur.
  3. Son olarak kurumların takas bildirimlerini geç ya da erken yapması da istisnai olarak uyumsuzluğa sebep olabilir.

Dikkat: Bazı kurumların AKD verisinde takas negatif görünebilir. Bunun sebebi de, kurumun takas hizmeti vermiyor olması olabileceği gibi açığa satışlar da olabilir.

Devamı gelecek…

Yorumlar kapatıldı.

Mission News Theme by Compete Themes.