İçeriğe geçmek için "Enter"a basın

Varant Seçerken Nelere Dikkat Edilmeli?

Varantların ne olduğuyla ilgili yazımda varantları detaylı bir şekilde anlatmaya gayret göstermiştim. Buna göre varantlar; belirli bir dayanak varlığın fiyat hareketinden kazanç elde etmeyi sağlayan yatırım araçlarıydı ve satın alana belirli bir dayanak varlığı belirli bir vadede alma ya da satma hakkı veriyordu. Varantların işleyiş mantığı da oldukça basitti: Dayanak varlık fiyatında yükseliş bekleniyorsa alım varantı alınması, düşüş bekleniyorsa satım varantı alınması.

Gerçekten de varant fiyatını belirleyen temel faktör dayanak varlığın fiyatıdır; zaten varantlar, üzerine yazılmış olduğu dayanak varlığın bir türevidir. Diğer bir ifadeyle türev araçtır.

Ne var ki; varant fiyatını belirleyen temel değişken, dayanak varlık fiyatı olamasına rağmen, varantın fiyatını etkileyen parametreler bununla sınırlı değildir. Dolayısıyla varant seçerken sonradan sürprizle karşılaşmamak için sözü edilen bu parametrelerin de mutlaka bilinmesi gerekir.

Durumun önemini gözler önüne serebilmek açısından bu noktada bir örnek verelim: Diyelim ki, dolar üzerine yazılmış bir alım varantı satın aldınız, alım varantı satın aldığınıza göre doların değer kazanacağını bekliyorsunuz. Siz alım varantını aldıktan sonra bekletinizde haklı çıktınız ve dolarda değer kazanımı gerçekleşti. Fakat bu değer kazanımına rağmen varantınız değer kazanmadı, hatta değer kaybetti. Sizce bu noktada neyi atlamış olabilirsiniz?

  1. olasılık: Satın aldığınız varantın duyarlılığı düşüktü ve bu yüzden varant dayanak varlıktaki yükseliş hareketine cevap vermedi.
  2. olasılık: Varantın teta’sı (uğrayacağı zaman değeri kaybı) yüksekti ve siz buna dikkat etmediniz. Dayanak varlık fiyatındaki yükseliş beklediğiniz gibi gerçekleşse de, varantın zaman değeri kaybı bu yükselişten doğan kazancınızı gölgede bıraktı.
  3. olasılık: Varant ihraç eden kurumun oynaklık seviyesi, faiz beklentisi, temettü beklentisi gibi seviyeleri değişti ve bunun varantın fiyatına yansıması sizin kârınızı ya da kaybınızı geride bıraktı. Yani kâr umarken zarara uğradınız veya zarar beklerken kârlı çıktınız.

Peki sizi sonradan şaşırtabilecek tüm bu olasılıkların önüne nasıl geçebilirsiniz? Elbette varant satın almadan tüm bu olasılıkları hesaba katıp, yatırım tercihlerinize en uygun varantı seçmeyi başararak…

Konunun gözünüzde canlanması açısından, gelin, bir varant seçerken hangi aşamaları geçmeniz, kendinize hangi soruları sorup cevaplamanız gerektiğini tek tek ele alalım ve her durum karşısında nasıl bir yaklaşım içinde olmanızın uygun olabileceğine birlikte görelim.

Adım Adım Varant Seçimi

Bir varant seçerken kendinize soru sorarak ilerlemeniz yerinde olacaktır ve kendinize sormanız gereken ilk soru “Hangi dayanak varlık üzerine yazılı bir varant satın alacağım ve o varlıkla ilgili piyasa beklentim nedir?” sorusu olmadır. Bu soruya verilecek cevabın doğrusu şudur diye bir kayıt koyulamaz çünkü bu soruya verilecek cevap tamamen yatırımcının beklentisine bağlıdır.

Diyelim ki bu sorunun cevabını X hissesinde yükseliş bekliyorum ve dolayısıyla X hissesi üzerine yazılı bir alım varantı almayı düşünüyorum diye verdiniz. Kararınızı aldıktan sonra X hissesi üzerine alım varantlarını görmek için piyasa ekranına baktınız ve X hissesi üzerine yazılı birçok alım varantı olduğunu gördünüz. Bildiğiniz temel kural tüm bu alım varantlarının X hissesinin değer kazanmasıyla birlikte değer kazanacağı… Diğer yandan her bir varantın farklı özellikleri olduğu için her bir varantın farklı davranacağını da unutmanız gerekiyor.

Hangi Varantı Seçmeliyim?

X Hissesi üzerine yazılmış alım varantları (Örnek olarak alınmış, her biri tarihi geçmiştir.)

Yukarıdaki tabloda aynı hisse üzerine yazılmış tarihi geçmiş alım varantı örnekleri görüyorsunuz. Piyasa ekranında X hissesi üzerine yazılmış varantları sıraladığınızda böyle buna benzer bir tabloyla karşılaşacaksınız.

Tüm varantların çarpanın 1 olduğunu gördünüz, demek ki bu noktada bir opsiyonunuz yok, buradaki bütün varantlar 1 adet dayanak varlık satın alma hakkı veriyor; fakat bazı varantların diğer göstergeleri aynı olduğu halde çarpanı farklı olsaydı, bu noktada çarpanı daha büyük olan varantların duyarlılığı da daha yüksekse onu almayı tercih edebilirdiniz. Varantın çarpanı 2 olsaydı, fiyatı da 2 katı olacaktı fakat bu sizin açınızdan çok bir şeyi değiştirmeyecekti çünkü iki varantın da sağlayacağı yüzdesel getiri aynı olacaktı.

Tabloda ikinci olarak varantların vadelerine baktınız ve söz gelimi vadesi 29.11.2019 olanların vadesine 15 günden daha az kaldığını tespit ettiniz. Bu durumda bu varantların “yüksek riskli” varant kategorisine girdiğini akılda tutmanız gerekiyor. Nitekim 29.11.2019 vadeli varantların, en sondaki hariç, etkin kaldıracının yüksek olduğu görülüyor. En sondakinin etkin kaldıracının düşük olmasının (7) sebebiyse, vadesine az kalmış olmasına rağmen kârda bir varant oluşu. Bununla birlikte o varantın da kaldıracı 7 olan vadesine daha uzun süre kalmış varantlara göre daha yüksek bir teta’sı var.

Yine uç bir örnek olması açısından en baştaki zararda varanta bakalım. Gördüğünüz gibi varantın fiyatı 0,04 lira, yani varant bir kuruş varantı ve aşırı zararda! Ayrıca gün içinde belli ki X hissesi değer kazanmış ve bu sayede X hissesinin bütün alım varantların da fiyatı artmış fakat o varantın bu değer kazanımına rağmen fiyatı hiç değişmemiş; çünkü teta’sı çok yüksek ve duyarlılığı ise çok düşük.

Ne Kadarlık Kaldıraç İstiyorsunuz?

Şimdi kendinize 2. bir soru daha sormanız gerekiyor: Ne kadarlık bir kaldıraç hedefliyorum, ne kadarlık bir kayba tahammül edebilir ve ne kadarlık bir risk üstlenebilir?

Bu sorunun cevabını da yatırımcı olarak siz vermelisiniz, fakat yüksek kaldıracın aynı zamanda yüksek risk olduğunu unutmamanızda fayda var. Bununla birlikte yüksek kaldıraçlı bir varant seçecekseniz bile deltası %10’un altında olan bir varantın “yüksek riskli” bir varant olarak değerlendirildiğini de hatırlatmak gerekir. Tabloda bu tür bir varant olmadığını görüyorsunuz.

Beklentim Kısa Vadeli mi, Uzun Vadeli mi?

3. sorumuza geldik: Varantı aldığımda gün içinde tekrar satmayı mı düşünüyorum yoksa birkaç gün ya da daha uzun bir süre elimde mi tutacağım? Bu soru da varant seçimini etkileyecek son son derece kritik bir sorudur!

Eğer cevabınız gün içinde alıp satmayı düşünüyorum ise:

  1. Teta’ya bakmanız gerekmiyor, çünkü siz günlük zaman değeri kaybından etkilenmeyeceksiniz.
  2. Kısa vadeli alım-satım yaptığınıza göre küçük fiyat hareketi hedefliyor olmalısınız, bu durumda mutlaka alacağınız varantın duyarlılığına bakmak durumundasınız. Aksi halde beklentiniz gerçekleşse bile almış olduğunuz varantın duyarlılık değeri beklediğiniz fiyat hareketinden yüksekse (duyarlılığı düşükse) varant duyarlılığının altında kalan fiyat hareketine tepkisiz kalacaktır. Örneğin tabloda 31.12.2019 vadeli kaldıraç 7 olan iki adet varant var. Eğer kaldıraç tercihiniz 7 ise, duyarlılığı değeri 0,0158 olan daha yüksek duyarlığa sahip olan varantı seçmek daha uygun olabilir. Yine tabloda kaldıracı 10 olan varantın duyarlılık değerinin 0,0335 olduğunu görüyorsunuz, çok yüksek olmamakla birlikte, baktığımız vade içindekilerinin en yükseği olduğu görülüyor.
  3. Küçük fiyat hareketleriyle kazanç sağlamayı amaçlıyorsanız, varant satın alırken varantın alış-satış fiyatı arasındaki farka da bakmalısınız. Duyarlılığı yüksek olmasına rağmen, alım-satım makası geniş olan varantların etkin duyarlılığı daha düşük olacaktır. Örneğin 0,0158 duyarlılık değerine sahip varantın alım-satım farkı 2 kuruş. Bunun anlamı varantın etkin duyarlılık değerinin, duyarlılık değerinin 2 katı olmasıdır. Diğer yandan duyarlılığı 0,0335 olan varantta makas 1 kuruş olduğu için, etkin duyarlılık da, duyarlılıkla eşit değerdedir.

Varanta uzun vadeli yatırım yapmayı planlıyorum diyorsanız:

  1. Dayanak varlık fiyatında zamana yayılan daha belirgin bir hareket bekliyor olmalısınız ve aldığınız varantı birkaç gün üzerinizde taşıyacaksınız. Bu durumda varantın teta’sına mutlaka bakmanız gerekiyor ve teta’sının olabildiğince düşük olması önem kazanıyor.
  2. Vadesine az gün kalmış aşırı zararda, deltası düşük ve yüksek kaldıraçlı varantlar uzun vadeli yatırım açısından son derece risklidir ve varanta ödediğiniz primin tamamını kaybetme olasılığınız yüksektir.

Yorumlar kapatıldı.

Mission News Theme by Compete Themes.