İçeriğe geçmek için "Enter"a basın

VİOP’ta İşlem Hacmi ve Açık Pozisyon Sayısı Nedir ve Nasıl Yorumlanır?

Vadeli İşlemler ve Opsiyon Piyasası’nda Açık pozisyon sayısı, kısaca APS ve İşlem Hacmi verileri Takasbank tarafından açıklanır ve piyasadaki profesyonellerin, piyasanın seyrini öngörmeye yönelik kullandıkları son derece önemli verilerdir.

Vadeli Sözleşmelere ait bu tür teknik veriler, piyasanın gelecek fiyatlamasıyla ilgili ipuçları taşır. Bu yüzden birçok yatırımcı için vadeli piyasalardaki teknik göstergeler, piyasanın gelecek beklentisiyle ilgili gösterge niteliği taşır.

Vadeli sözleşmelerdeki Açık Pozisyon Sayısı gün sonunda kapatılmamış sözleşme sayısını ifade eder. Diğer bir ifadeyle Açık Pozisyon Sayısı vadeli sözleşmelerde o ana kadar açılıp kapatılmamış, toplam uzun pozisyon ya da kısa pozisyon miktarını ifade eder.

Dikkat: Açık Pozisyon Sayısı, uzun ve kısa pozisyon sayılarının ayrı ayrı toplamını değil, uzun ya da kısa pozisyonlardan herhangi birinin toplamını göstermektedir; çünkü vadeli piyasalarda uzun ve kısa pozisyonlar her zaman birbirine eşittir. Bu hesaplamayı diğer türlü anlatanlar kesinlikle yanlış bilgi vermektedir.

Diğer yandan vadeli sözleşmelerde işlem hacmi ise o günde ya da ilgili dönem içinde gerçekleşen işlem miktarını gösterir, bu gösterge adet (miktar) cinsinden olabileceği gibi, miktarın TL ile çarpılıp hesaplanmasıyla bulunan değer bazında da olabilir.

Dikkat: Her açık pozisyon aynı zamanda, eşdeğer miktarda işlem hacmi demektir; fakat gerçekleşen her işlem hacmi, açık pozisyonda mutlaka artış ya da azalış olduğunu göstermez. Yeni işlemlerde, eski açık pozisyonlar kapatılıyor olabileceği gibi, eski pozisyonlar yeni gelen alıcı ya da satıcılara karşı kapatılıyor da olabilir; ilk halde APS düşerken, ikinci durumda APS değişmez. Ayrıca eski ya da yeni yatırımcılar, eskilere ilaveten yeni pozisyonlar da açıyor olabilir, ki bu durumda APS de artar; çünkü Vadeli Sözleşmelerde, sözleşme adedi sınırlı değildir.

VİOP’ta Örnek Açık Pozisyon ve İşlem Hacmi Hesaplama

GünYatırımcı A
APS / İ.H.
Yatırımcı B
APS / İ.H.
Yatırımcı C
APS / İ.H.
Toplam
APS

İşlem Hacmi
1.15 / 15-8/-8-7/-71515
2.0 / -150/80/7015
3.-25/-25-5/-530/303030
4.-5 / 20-30 / -2535/53525

Yukarıdaki tabloda dikkat edilecek olursa 4 günlük toplam işlem hacmi miktar olarak 85’tir, fakat 4. günün sonundaki toplam Açık Pozisyon Sayısı 35 adettir.

Tabloyu vadeli sözleşme piyasasında A, B ve C olmak üzere toplam 3 yatırımcı olması varsayımı üzerinden oluşturdum.

Tabloya göre 1. gün A yatırımcı 15 adet vadeli alış yaparken B ve C, 8 ve 7 adet olmak üzere A yatırımcısının aldığı 15 adetlik alışı karşılayacak kadar satış yapıyor. Gün sonunda APS ve İşlem Hacmi 15 adet.

2. güne gelindiğindeyse A, B ve C yatırımcılarının hepsi de bir gün önceki pozisyonlarını ters işlem yaparak kapatıyorlar ve APS 0 oluyor, ne var ki işlem hacmi dün ile beraber 30 olurken, günlük işlem hacmi ise 15 oluyor.

3. gün A 25 ve B 4 adet kısa pozisyona girerken, C 30 adet uzun pozisyon alıyor ve toplam APS 30’a çıkıyor.

Dikkat: Söz konusu bir hisse senedi olsaydı, açık pozisyon sayısı tedavüldeki hisse adediyle sınırlı olacaktı, fakat vadelide böyle bir sınır yoktur. Dolayısıyla, 1. günkü açık pozisyon sayısı 15 iken, 3. gün aynı yatırımcılar arasında 30’a çıkabiliyor. Yine benzer şekilde, örneğin D ve E isminde yeni yatırımcılar vadeli piyasaya gelse ve A, B ve C yatırımları ellerindeki sözleşmelerden hiç satış yapmasa bile birbirlerine alıcı ve satıcı olabilir ve yeni açık pozisyon yaratabilirler.

4. güne gelindiğinde ise A yatırımcısı toplam 25 kısa pozisyonunun 20’sini, 20 uzun pozisyon alarak (ters işlem) kapatıyor ve elinde 5 adetlik kısa pozisyonu açık bırakıyor. B ise 5 kısa açık pozisyonuna ilaveten 25 adet kısa daha açarak açık pozisyonunu 30 kısa pozisyona çıkarıyor. B’nin 25 kısa pozisyonun 20’ini, A’nın 20 uzunu karşılarken, geriye kalan fazladan 5 kısa pozisyonu ise, C’nin açtığı yeni 5 uzun pozisyon karşılıyor.

Özetle: Vadeli piyasalarda, yeni alım ve yeni satış aynı anda gelirse, APS artar; yeni alıma eski eski alıcılar kaparsa APS değişmez; yeni satışa eksi satıcılar kaparsa APS Değişmez; eski alım eski satışla kapanırsa APS düşer.

VİOP’ta Açık Pozisyon ve İşlem Hacmi Yorumlama

  1. Fiyat artarken APS ve İşlem Hacmi artıyorsa: Yeni boğalar yüksek fiyattan satan ayılarlardan ve eski alıcılardan gelen satışları alıyor demektir. Piyasa için olumludur ve yükseliş bir süre daha devam edebilir.
  2. Fiyat artarken APS ve İşlem Hacmi düşüyorsa: Eski ayılar (satıcılar) eski boğalardan (alıcılar) alarak pozisyon kapatıyor ya da stoplanıyor demektir. Fiyat yükselişi yüzdesel olarak APS’deki düşüşten fazlaysa çok olumsuz bakılmayabilir. Yine de yükselişin güç kaybettiği ve tersine dönebileceği şeklinde yorumlanır.
  3. Fiyat azalırken APS ve İşlem Hacmi artıyorsa: Yeni ayılar, yeni boğalara düşük fiyattan satıyor ve eksi satıcılardan gelen alımlara satıyor demektir. Sert düşüşler gelebilir ve düşüş trendinin süreceğine işaret olarak kabul edilir.
  4. Fiyat azalırken APS ve İşlem Hacmi düşüyorsa: Eski boğalar (alıcılar) eski ayılara (satıcılar) satarak pozisyon kapıyor ya da stoplanıyor anlamına gelir. Düşüşün sonlanmak üzere olduğu düşünülebilir. Buna rağmen fiyat düşüşü APS’nin düşüşünden daha yüksekse temkinli yaklaşılalıdır.

Not: VİOP’ta vadeler standarttır (Örneğin şu anda piyasada işlem gören vadeli sözleşmeler; Haziran, Ağustos, Ekim ve Aralık vadelidir). En yakın vadeli sözleşmeye “yakın ay” vadeli sözleşme denir ve vadesi yaklaşan sözleşmelerin APS’leri düşebilir; fakat bu piyasadaki yatırımcıların görüşlerinden ziyade vade sonu yaklaşması sebebiyle pozisyon kapatmaları da olabilir. Bu durum analiz sonucunu yanıltıcı kılabilir; bu yüzden analiz yaparken, APS üzerinden yapılacak analizin tek bir vade üzerinden yapılması yerine, ilgili dayanak varlığa ait o anda piyasada işlem gören tüm vadeliler üzerinden yapılması daha tutarlı ve doğru sonuçlar alınması açısından daha makul olacaktır.

Yorumlar kapatıldı.

Mission News Theme by Compete Themes.